Om de grote toestroom van vluchtelingen naar Nederland op te kunnen vangen heeft de regering op 31 maart 2022 een deel van het staatsnoodrecht in werking gesteld. De regering stelt voor om het staatsnoodrecht te vervangen door een tijdelijke wet. De reden daarvoor is dat het staatsnoodrecht niet langer dan strikt noodzakelijk mag worden toegepast en er volgens de regering geen (acute) noodsituatie meer is. Het wetsvoorstel zorgt ervoor dat niet langer de burgemeesters, maar de colleges van burgemeester en wethouders verantwoordelijk zijn voor de opvang en verzorging van Oekraïense vluchtelingen. Verder beoogt het wetsvoorstel inhoudelijk niets te veranderen ten opzichte van de huidige regeling. De oorlog in Oekraïne duurt namelijk onverminderd voort en het COA is volgens de regering nog altijd niet in staat om de toestroom van vluchtelingen uit Oekraïne het hoofd te bieden.

Staatsnoodrecht legitiem middel in bijzondere noodsituaties

De Afdeling is het met de regering eens dat het staatsnoodrecht terughoudend moet worden ingezet. Tegelijkertijd benadrukt zij dat het staatsnoodrecht een legitiem middel is waarmee de regering bijzondere noodsituaties het hoofd kan bieden. Tegen deze achtergrond moet zorgvuldig worden afgewogen wanneer de situatie zodanig is gewijzigd dat het inzetten van het staatsnoodrecht niet meer nodig is. De Afdeling constateert dat de regering niet heeft toegelicht waarom er geen (acute) noodsituatie meer is, ondanks dat de oorlog in Oekraïne onverminderd voortduurt en het COA nog altijd niet in staat is om vluchtelingen uit Oekraïne op te vangen. Ook constateert zij dat het wetsvoorstel voor relatief korte duur van kracht zal zijn (tot uiterlijk maart 2026) en er in vergelijking met het nu geldende staatnoodrecht vrijwel geen verschillen in staan. Het advies aan de regering luidt dan ook om nader te motiveren waarom er reden is het staatsnoodrecht te vervangen door een tijdelijke wet. De Afdeling adviseert verder om nader in te gaan op de uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel en het perspectief op de langere termijn. In het bijzonder moet de regering verduidelijken hoe het wetsvoorstel zich verhoudt tot het voorstel voor de Spreidingswet. De Spreidingswet legt de taak om opvangplaatsen te vinden namelijk structureel neer bij gemeenten. Dit geldt voor de opvang van álle asielzoekers, dus ook voor vluchtelingen uit Oekraïne. Als de Spreidingswet wordt aangenomen, is het de vraag of er nog noodzaak bestaat aan een aparte regeling voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen.

Advies Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne

Bron: www.raadvanstate.nl