Wettelijke regeling publicatie rechterlijke uitspraken

Tom Barkhuysen riep eerder deze zomer in een Vooraf op te komen tot een wettelijke regeling voor publicatie van in principe alle rechterlijke uitspraken op rechtspraak.nl. Dat is van groot belang voor de transparantie en controleerbaarheid en daarmee kwaliteit van rechtspraak, schrijft hij. En: alleen als alle uitspraken worden gepubliceerd, is fundamenteel wetenschappelijk onderzoek mogelijk.

Ik zag in het blog van Barkhuysen aanleiding om in de pen te klimmen. 

Momenteel wordt inderdaad ‘slechts’ een klein deel van de uitspraken gepubliceerd. Leidraad daarbij zijn de zogenoemde selectiecriteria, waarbij namen van natuurlijke personen worden weggehaald. Zowel de criteria voor publicatie als de richtlijnen voor anonimisering zijn gepubliceerd op rechtspraak.nl. In grote lijnen komt het erop neer dat uitspraken worden gepubliceerd die belangrijk zijn voor de rechtspraktijk en voor de samenleving.

De Rechtspraak onderschrijft natuurlijk het belang van openbaarheid van rechtspraak. Dit is immers een belangrijke pijler van de democratische rechtsstaat en openbaarheid is van groot belang voor het vertrouwen in rechtspraak. Idealiter worden inderdaad alle uitspraken gepubliceerd. Hiervan zou alleen moeten worden afgeweken als er specifieke, objectieve redenen zijn om dit niet te doen.

Hierover zijn we het dus eens. Belangrijk om te beseffen is - en Barkhuysen geeft hiervoor al een voorzet in zijn blog - dat er veel komt kijken bij de publicatie van alle uitspraken. Anonimiseren gaat nog grotendeels  handmatig. Er is op dit moment (nog) geen beproefd instrument voorhanden dat dit volledig geautomatiseerd over kan nemen. We onderzoeken of het mogelijk is. Het gaat hier om privacy van mensen en dus kan hier niet licht over worden gedacht. Duidelijk zal zijn dat het een enorme klus is om jaarlijks 1,7 miljoen rechterlijke uitspraken te anonimiseren. Een tweede belangrijk aandachtspunt moet zijn dat publicatie van uitspraken ook zinvol moet zijn. Om iets met de enorme hoeveelheid data die zouden worden gepubliceerd te kunnen, moet er in ieder geval een bepaalde classificatie op objectieve gronden aan de uitspraken worden meegegeven. Nu worden alleen relevante uitspraken gepubliceerd. Barkhuysen heeft een punt als hij zegt dat het eigenlijk niet aan de Rechtspraak zelf zou moeten zijn om te bepalen wat relevant is. Maar we moeten ook niet in een situatie belanden waarin uitspraken, al dan niet relevant, niet meer terug te vinden zijn in een enorme berg data. Dat laatste is mooi voor de toepassing van big data-technieken, maar ook directe bestudering van uitspraken moet mogelijk blijven.

Kortom: de Rechtspraak is niet tegen een wettelijke regeling die verplicht in principe alle rechterlijke uitspraken te publiceren. Integendeel. Het zou goed zijn voor de rechtsstaat. Wel is er veel te overdenken en te regelen voordat dit kan worden gerealiseerd. In de Rechtspraak is denken over dit vraagstuk overigens al enige tijd gaande, mede naar aanleiding van het lopende digitaliserings- en moderniseringsprogramma Kwaliteit en Innovatie.

 

Frits Bakker is voorzitter van de Raad voor de rechtspraak.

Naam auteur: Frits Bakker
Geschreven op: 17 augustus 2017

Voorzitter Raad voor de rechtspraak

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reacties

Philip schreef op :
Ik ben het helemaal eens dat het publiceren van uitspraken belangrijk is, maar dat moet dan wel juist gebeuren.De uitspraak van de RvS werd gepubliceerd, maar het geschil werd volledig verdraaid. Het geschil ging over de afhankelijkheid van civiele rechter van advocaten, ex artt. 21, 23, 24, 79 en 149 Rv en omdat ik recht op een onafhankelijke rechter ex art 6 EVRM heb was in naar de bestuursrechter gegaan om de structureel slechte kwaliteit van advocaten aan de orde te stellen. De RvS verklaarde zich onbevoegd zonder een woord over die reden zoals in de aanklacht beschreven, maar dat de zaak over de kwaliteit van advocaten ging, zoals ik die ervaren heb in mijn echtscheidingsprocedure; een top 20 advocate en plaatsvervangende rechter die geen enkel onderdeel van de verdeling goed aanpakt.
F. van Schaik schreef op :
Het argument van het anonimiseren zou inderdaad aan belang verliezen als partijen als eiser en gedaagde of verdachte zouden worden aangeduid. Verder zou de vraag welke vonnissen anoniem gepubliceerd moeten worden eens moeten worden heroverwogen. Uiteraard strafrechtelijke vonnissen, en wellicht ook sommige familierecht zaken. Is het echter altijd nodig? Tot ver in de jaren negentig werden civiele niet anoniem gepubliceerd. Bij een wettelijke regeling over publicatie van vonnissen zou m.i. ook kritisch gekeken mogen worden naar vraag of dat wel anoniem moet.
EMLS schreef op :
Openbaarheid van Rechtspraak c.q. de openbare ECLI-publicatie, te lezen op de EMLS-website bericht van 30 juni 2017. Er is geen afgeleid verschoningsrecht m.b.t. stukken die door cliënten rechtsreeks (zonder tussenkomst van raadslieden) aan deskundige ter hand zijn gesteld bepaalde de Hoge Raad op 20 juni 1995. Waarom vond de ECLI- publicatie pas op 21 juni 2017 plaats ?

Martin Schoenmaker schreef op :
Het anonimiseren zou minder tijd kosten als in de uitspraak de partijen zouden worden aangeduid als eiser/verzoeker/gedaagde etc.
Martin Schoenmaker schreef op :
Het anonimiseren zou minder tijd kosten als in de uitspraak de partijen zouden worden aangeduid als eiser/verzoeker/gedaagde etc.
Peter Olsthoorn schreef op :
Dank voor de bijdragen Barkhuysen & Bakker,

Het lijkt me vrij eenvoudig om het probleem op te lossen: stop grotendeels met anonimiseren. Voor heel veel uitspraken is anonimiseren even onnodig als ongewenst. Rechtspraak.nl gaat momenteel al veel te lichtvaardig over tot anonimiseren met bedrijven, ondernemers etc., vind ik. Kunnen we daar het debat niet over voeren?.
Ed van den Bogaard schreef op :
Mbt de hoeveelheid uitspraken heeft Bakker natuurlijk gelijk. Maar mijn ervaring is dat veel relevante uitspraken (zelfs als zij meervoudig zijn gedaan) niet gepubliceerd worden. Bovendien wordt op een verzoek om alsnog te publiceren, soms pas na verschillende malen aandringen gereageerd. De beslissing daarover ligt dan (zo is mij althans uitgelegd) bij de rechter die de uitspraak heeft gedaan.
Het zou al winst zijn als er een goed toegankelijke route komt waarlangs om publicatie van een uitspraak kan worden verzocht.

Ed van den Bogaard
Adocaat te Amsterdam



Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.